Rehabilitasyon Rehberi

Rehabilitasyon

Yazı İçeriği

Rehabilitasyon, geniş bir tıbbi terim olarak kapsamlı bir terimdir. Genel olarak harekete engel olan vücut fonksiyonlarının geri kazanılması anlamına gelir.

Rehabilitasyon, bir tıbbi terim olarak geniş bir anlama sahiptir. Özellikle 1. ve 2. Dünya savaşları zamanında yaralanan askerlerin tedavi edildiği dönemde ortaya çıkmış bir terim olsa da daha sonrasında yurtdışına giden Türk bilim adamları tarafında geliştirilerek günümüzde önemli bir tedavi alanı haline gelmiştir.

Rehabilitasyon tedavi yöntemleri; hastalıklara, travmalara, sakatlanmalara ya da yaşlılığa bağlı olarak bireylerin kaybettiği fiziksel fonksiyonlarının tekrar kazandırılması üzerine yoğunlaşır. Bu bağlamda tüm bu tedavi yöntemleri, alanında uzman hekimler tarafından hastalara birçok alanda ve farklı tekniklerle uygulanır.

Rehabilitasyon Merkezi Nedir?

Rehabilitasyon merkezi; günümüzde yaygın olarak faaliyet gösteren sağlık merkezlerinin başında gelir. İnme ve kanser gibi hastalıklara, travmalara, yaşlılığa veya sakatlanmalara bağlı olarak bireylerin kas ve iskelet sisteminde meydana gelen tahribatların giderilmesi ve hastaların hareket özgürlüklerinin tekrar kazandırılmasına yönelik rehabilite hizmetleri verilen sağlık kuruluşlarına “Rehabilitasyon merkezi” adı verilir.

İyileştirme ve yerine koyma gibi anlamlara gelen rehabilitasyon alanında temel amaç; bireylerin kaybettiği fonksiyonları tekrar geri kazanmasıdır. Farklı yöntemlerin uygulandığı rehabilitasyon, bir süreçtir. Bu sürecin ne kadar süreceği ise her hastaya göre değişkenlik gösterir.

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü; kalp-damar, kas-iskelet ve sinir sistemlerinde meydana gelen fonksiyonel ya da fiziksel tahribatların ortadan kaldırılmasına yönelik teşhis ve tedavi sürecini kapsayan tıp dalıdır. Bu bağlamda birçok fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezi, uzman kadro ile sağlık hizmetleri sunmaktadır.

Fiziksel tekniklerin ve yöntemlerin birçok hastalıkta kullanılmasına tıpta “Fizik tedavi “ adı verilir. Bu alanda uygulanan tedavi yöntemleri genellikle elle uygulanan çeşitli egzersizlerdir. Dolayısıyla da bu yöntemleri vücutta bir yara ya da lezyon oluşturması söz konusu değildir. Aksine bu yöntemler vücuttaki mevcut ağrıların giderilmesi, minimuma indirilmesi ve bireyin kaybettiği fiziksel fonksiyonların kazandırılması için etkili yöntemlerdir.

Fizyoterapi ve Rehabilitasyon

Fizik tedavi ya da diğer adıyla fizyoterapi ve rehabilitasyon; kas-iskelet sistemi, kalp-damar sistemi ve sinir sistemlerinde meydana gelen, hareket engeli oluşturarak bireylerin yaşam standardını düşüren hastalıkların tanı ve tedavisini kapsayan bir alandır.

Fizyoterapi tedavi yöntemi, alanında eğitim almış ve uzmanlaşmış olan fizyoterapistler tarafından uygulanan yöntemlerdir. Bu tedavi sürecinde çeşitli fizyoterapi aletleri kullanılabilir. Özel tedavi yöntem ve tekniklerinin fizyoterapistler tarafından profesyonel bir şekilde uygulanması hastaların iyileşme süreci açısından büyük önem taşır. Bu neden fizyoterapi bölümü, önemli tıp dallarından biridir.

Rehabilitasyon Nedir? Rehabilitasyon Ne Demektir?

Rehabilitasyon ne demek: Rehabilitasyon kelimesinin sözlük anlamı; “kaybedilen şeylerin yerine konulması” olarak tanımlanır. Fizik tedavi alanına göre daha geniş bir kapsama sahip olmakla birlikte aynı zamanda daha geniş bir sürece ihtiyaç duyan tıp alanıdır.

Ortaya çıkışı asırlar öncesine dayanan rehabilitasyon terimi, ilk zamanlarda sakatlık tedavisi olarak tanımlansa da günümüzde bu tanımın çok daha fazlasını sunan bir alandır. Günümüzde teknolojik ekipmanlar, özel yöntem ve tekniklerle bireylerin sadece fiziksel değil aynı zamanda ekonomik ve sosyal açıdan da tamamen bağımsız olmasını sağlamak amacıyla yapılan çalışmalara “Rehabilitasyon” adı verilir.

Rehabilitasyon bir ekip işidir. Bu ekip dahilinde ortopedist, fizyoterapist, konuşma terapisti, psikolog ve mesleki danışman gibi alanında uzmanlaşmış kişiler vardır. Dolayısıyla da süreç tüm uzmanlar dahilinde ortak bir şekilde yürütülür.

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon

Özel eğitim ve rehabilitasyon, özel eğitim gereksinimi olan çocuklara ve zaman zaman yetişkinlere hizmet vererek bireylerin hayat kalitesini yükseltmeye yönelik verilen eğitim hizmetleridir. Görme ve işitme kaybı, okuma ve öğrenme güçlüğü, down sendromu, otizm ve spektrum bozukluğu gibi fiziksel ve bilişsel tüm durumlar özel eğitim kapsamına girmektedir.

Özel eğitim alanına giren durumlarda alanında uzman olan kişiler tarafından bireylere özel eğitim sunan birimlere ise Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi adı verilir.

Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon

Fizik tedavi ya da fiziksel tıp ve rehabilitasyon bölümü; nörolojik rahatsızlıklara, kas ve iskelet sistemi hastalıklarına, kansere bağlı engellilik ve benzeri gibi kronik ve akut sağlık problemlerine bütüncül bir yaklaşımla eğilerek tüm yaş aralığındaki bireylerde bu durumların tedavi edilmesi ve önlenmesi konusunda rehabilitasyon hizmetleri veren tıp bölümüdür.

Engelli Bakımı ve Rehabilitasyon

Engelli bakımı ve rehabilitasyon; engelli ve yaşamsal faaliyetlerini devam ettirebilmesi için yardıma ihtiyacı olan bireylere sunulan tedavi ve bakım hizmetlerini kapsayan sağlık alanıdır. Aynı zamanda 2 yıllık önlisans eğitim bölümüdür. Bu bölümde engelli bakımı ve rehabilitasyon alanında hizmet verebilecek uzman ara personellerin yetiştirilmesi hedeflenir.

Özel Rehabilitasyon Merkezi

Günümüzde neredeyse Türkiye’nin tüm illerinde ve birçok ilçesinde faaliyet gösteren rehabilitasyon merkezi vardır. Bu merkezlerin bazıları devlete bağlı merkezler olurken kimi merkezler ise özel sağlık kuruluşları olarak faaliyetlerini devam ettirir. Bu noktada özel merkezler ücretli olduğundan sunulan imkan ve şartların daha fazla olduğunu söylemek mümkündür.

İstanbul rehabilitasyon merkezleri, bu noktada geniş bir ağa yayılmış durumdadır. İstanbul’un Hadımköy, Arnavutköy gibi birçok noktasında özel rehabilitasyon merkezi bulabilirsiniz. İstanbul’da özel rehabilitasyon merkezi arayışınız var ise hemen bizimle de iletişime geçebilirsiniz.

Pediatrik Rehabilitasyon

Pediatrik rehabilitasyon; çocuklar için çok yönlü olarak kapsamlı bir şekilde hazırlanmış rehabilitasyon hizmetlerini ifade eder. Bu alanda birçok kitap yazılmış olduğundan pediatrik rehabilitasyona dair birçok bilgiye ulaşmak mümkündür. Bu multi disipliner rehabilitasyon alanının temel amacı; çocukların özellikleri doğrultusunda bazı çocuklarının yetenek seviyelerini maksimum seviyeye çıkartmak olurken bazı çocukların ise engel seviyelerini minimuma düşürerek hayat kalitelerini yükseltmek olmaktadır.

Tüm bu amaçlar doğrultusunda hazırlanan tüm programlar ailenin merkezde olduğu bir ortamda çocuklara etkili rehabilitasyon çalışmaları yapılır. Pediatrik rehabilitasyon çalışmaları sırasında çocuğun öz bakım, özgüven, iletişim, hareketlilik seviyesi, sosyalleşme ve biliş gibi birçok konuda aynı anda tam bir bağımsızlığa erişmesi amaçlanır. Ayrıca çocuklarda görülen işitme ve görme, yutkunma ve konuşma gibi bozuklukların giderilmesi için de pediatrik rehabilitasyon profesyonel çalışmalar yürütür.

Pulmoner Rehabilitasyon

Pulmoner rehabilitasyon; sürekli meydana gelen nefes darlığına yönelik uygulanan rehabilitasyon hizmetidir. Aynı zamanda “Solunumsal rehabilitasyon” olarak da isimlendirilir. Akciğer hastalığı olan ve sürekli nefes darlığı sorunu yaşayan bireylerin yaşamlarını kaliteli bir şekilde devam ettirebilmeleri için pulmoner rehabilitasyon çalışmaları yapılır.

Pulmoner rehabilitasyon hizmetleri; her yaş aralığındaki olan ve solunum hastalıkları olan hastalara hastanede yatılı, ayaktan veya evde uygulanabilen hizmetlerdir. KOAH akciğer hastalığı başta olmak züere astım, kistik fibrozis, akciğer kanseri, bronşektazi, nöromüsküler hastalıklar, interstisyel akciğer hastalıkları, akciğer nakli öncesi ve sonrası, göğüs duvarı hastalıkları pulmoner rehabilitasyon çalışmaları dahilinde olan hastalıklardır.

Ortopedik Rehabilitasyon

Ortopedik rehabilitasyon, fizik tedavi alanının bir alt koludur. Bu bağlamda kas ve iskelet sistemi hastalıkları başta olmak üzere vücudun hareketliliğini engelleyen birçok hastalığın teşhis ve tedavi sürecini yöneten bir tıp dalıdır.

Ortopedik rehabilitasyon yöntemleri, genel olarak ameliyat öncesi ve sonrası uygulanan yöntemlerdir. Ortopedik rehabilitasyon yöntemlerinin uygulanmasındaki asıl hedef; hastanın iskelet yapısında meydana gelen fonksiyon kayıplarının ve bozukluklarının ortadan kaldırılması ya da minimuma indirilmesidir.

Geriatrik Rehabilitasyon

Geriatrik rehabilitasyon; yaşlılık döneminde bireylerin yaşlılığa bağlı olarak meydana gelen fonksiyonel eksiklik, sakatlık ya da hastalık gibi yaşadığı durumlara karşı bireylerin fonksiyonel kabiliyetini maksimum seviyeye çıkartmak için uygulanan yöntemlerdir. Bu çalışmalar sayesinde hem fizyolojik sorunları hem de hastalığa bağlı sorunların ortadan kaldırılarak bireylerin yaşlılık dönemini kaliteli bir şekilde geçirmesi sağlanır.

Yaşlılık süreci her insan için kaçınılmaz bir süreçtir. Yaş ilerledikçe insanların fiziksel gücü azalırken aynı zamanda hastalıklara karşı direnci de azalır. Bu noktada devreye geriatrik rehabilitasyon çalışmaları girer. Bu çalışmalar sayesinde bireylerin yaşlılığın neden olduğu fonksiyonel kayıplara karşı daha güçlü olması sağlanır.

Nörolojik Rehabilitasyon

Nörolojik rehabilitasyon; merkezi sinir sistemi ve periferik sisteminin tahrip olmasıyla birlikte oluşan hasarın olabildiğince optimum seviyeye indirilmesi ve bireylerin kaybettiği fonksiyonlarının kazandırılmasını amaçlar.

Dolaşım hastalıkları, sinir tahribatları, enfeksiyonlar, travmalara bağlı gelişen nörolojik hastalıklar, yapısal deformasyonlar kapsamına gire beyin iltihabı, Parkinson, MS, hareket bozukluğu, Serebral palsi, sinirlerinin işlevlerinin yitirmesi, omurilik yaralanması, kas distrofisi, inme ve kas hastalıkları nörolojik rehabilitasyon alanına giren hastalıklardır.

El Rehabilitasyonu

El rehabilitasyonu; omuz ile el arasındaki bölgeye yapılan rehabilitasyon çalışmalarıdır. Tedavi öncesinde mutlaka uzman tarafından detaylı muayene yapılır ve muayene sonrasında tedavi yöntem ve teknikleri belirlenir. El ve omuz arasındaki bölgede meydana gelen ağrı ve yara gibi tüm durumlar el rehabilitasyonu alanına girer. Bu noktada hasta ile uzman arasında işbirliği yapılarak hastanın şikayetlerini ortadan kaldıracak terapi programları hazırlanır ve uygulanır.

Birçok farklı yöntem ve tekniğin uygulanarak el rehabilitasyonu sayesinde farklı fizik tedavi ekipmanları kullanılarak;

  • El fonksiyonu arttırılarak el hareketlerinin dengeli olması sağlanır.
  • El ile omuz arasındaki eklem ve kemiklerde meydana gelen yara ve yanık gibi tahribatlar giderilir.
  • Parmak uçlarındaki hissizlik azaltılır.
  • Elde aşırı his şikayeti var ise ellerdeki aşırı his dengelenir.

Hemipleji Rehabilitasyonu

Türkçede inme olarak bilinen hemipleji; inme ve felç gibi durumlar sonucunda beyin dolaşımında değişikliklerin oluşmasıyla vücutta fonksiyonel bozuklukların meydana gelmesi ve bireylerin kısmen ya da tamamen hareket kabiliyetini yitirmesidir.

Hemipleji rehabilitasyonu, bu durumlarda hastanın hem fiziksel hem de sosyal olarak bağımsızlığını kazanması adına fonksiyonlarını maksimuma çıkarmak için uygulanan tedavi yöntemleridir. Bu tedavi yöntemleri fizyoterapist, fizik tedavi uzmanı ve ergoterapi uzmanı dahil olduğu bir ekip tarafından uygulanır. Hemipleji rehabilitasyonu kapsamında tüm nörofizyolojik egzersizler ve elektroterapi yöntemleri her hastaya özel olarak uygulanır.

Kardiyak Rehabilitasyon

Kardiyak rehabilitasyon; kalp hastası olan bireylerin dönem dönem de olsa mutlaka ihtiyaç duydukları rehabilitasyon yöntemleridir. Bu tedavi yöntemleri sayesinde kardiyovasküler hastası olan kişilerin fiziksel, sosyal ve mesleki açılardan hayatını daha kaliteli bir şekilde sürdürmeleri sağlanır.

Kronik kalp hastaları, kalp ameliyatı olan hastalar, kalp yetmezliği olan hastalar, balon anjiyoplasti ve stent tedavisi gören hastalar ve kalk krizi geçiren hastalar kardiyak rehabilitasyon alanına giren hastalardır. Ayrıca kalp hastalıklarını tetikleyici olduğu bilinen diyabet, obezite ve hipertansiyon hastalarına da kardiyak rehabilitasyon yöntemleri uygulanmaktadır.

Evde Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Evde fizik tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri, genellikle yatağa bağımlı olan ve hareket kabiliyetinin büyük bir kısmını kaybetmiş olan hastalara uygulanan rehabilitasyon tedavi yöntemleridir. Alanında uzman olan sağlık uzmanları, bu alanda hastaneye ya da özel rehabilitasyon merkezine gidemeyecek olan hastalara evde fizyoterapi, rahatlatıcı ve iyileştirici rehabilite hizmetleri sunar.

Robotik Rehabilitasyon

Robotik tedavi olarak da bilinen robotik rehabilitasyon çalışmaları kapsamında mekanik cihazlar kullanılır. Tedavi sırasında kullanılan mekanik cihazlarda sensör ve geri bildirim sistemleri vardır. Bu sistemler sayesinde tedavi sürecinin hızı ve başarı oranı yükselmektedir.

Robotik cihazlar, rehabilitasyon tedavi yöntemlerinde de sık sık kullanılmaya başlanmıştır. Omurilik yaralanmaları, inme, beyin hasarları, ortopedik nedenlere bağlı olarak yürüme yetisi kaybı, serebral palsi, Parkinson ve Multpl Skleroz gibi birçok nörolojik hastalıklarda robotik cihazlar ile tedavi yöntemleri uygulanır. Bu hastalıkların tedavisinde omuz-kol robotik cihazları, yürüme robot cihazları, dikey pasif hareket cihazları, el-parmak robotik cihazları ile yerçekimsiz yürüme robotik cihazları tedavilerde en sık kullanılan robotik cihazlardır.