Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

Yazı İçeriği

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, çocuklarda en sık görülen nöro-gelişimsel farklılıklardan biridir. Genellikle ilk olarak çocukluk çağında teşhis edilir ve yetişkinliğe kadar sürer. DEHB’li çocuklar odaklanmakta, dürtüsel davranışlarını kontrol etmekte zorlanabilirler (sonucun ne olacağını düşünmeden hareket edebilirler) veya aşırı aktif olabilirler.

DEHB olan çocuklar, onlara özel hazırlanan terapi ve özel eğitimler ile yaşadıkları zorlukların birçoğunun üstesinden gelebilir. Bunun mümkün olabilmesi için ailenin çocuğa sevgi dolu, sabırlı yaklaşımı ve uzman yardımı almak gerekir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Nedir?

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), herhangi bir şeye odaklanmayı ve davranışların nasıl kontrol edildiğini etkileyen bir farklılıktır. Genellikle, çocuklarda ve gençlerde gözükür ve yetişkinliğe de devam edebilir.

DEHB, çocuklarda en yaygın teşhis edilen zihinsel farklılıktır. Erkeklerde kızlara göre daha yüksek oranda gözükmektedir. Genellikle erken okul yıllarında, bir çocuğun derslere, çevresine dikkat etmekte zorlanmaya başladığı zaman fark edilir.

DEHB önlenebilir veya tedavi edilebilir değildir. Ancak erken tespit etmek, artı iyi bir tedavi ve eğitim planına sahip olmak, DEHB’li bir çocuğun veya yetişkinin semptomlarını yönetmesine yardımcı olabilir.

Bu makalemizde DEHB’in farklı yönlerine de bakacağız.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Olan Çocuğa Nasıl Davranmalı?

DEHB olan çocuklar için özel eğitim önemli olduğu kadar ailenin çocuğa yaklaşımı da önemlidir. Çocuğun gelişimi ve çevresine uyum sağlayabilmesi için öncelikle ebeveynlerin çocuklarında DEHB olduğunu kabul etmeli ve çocuklarının yaşadığı zorlukları görmezden gelmek yerine destek olmayı denemelidir.

Çocuğunuz zaman zaman sizin hoşunuza gitmeyecek davranışlarda bulunabilir. Buna rağmen, şefkatli ve saygılı bir şekilde yaklaşarak çocuğunuzu her koşulda seveceğinizi hissettirmelisiniz. Çocuğunuzla aranızda bu tarz bir güven kurulamaması durumunda, çocuğunuzun kendine olan güveni de sarsılacaktır ve dışlanmış hissedecektir.

Bunların dışında evde çocuğunuzun gelişimine yardımcı olmak için bazı alışkanlıklar ve planlar oluşturabilirsiniz. Örneğin, her zaman aynı gün ve saatte yapılan aktiviteler belirlemek ve bunları taviz vermeden yerine getirmek çocuğunuzun alışkanlık kazanmasını sağlayacaktır.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Belirtileri

DEHB’nin semptomları kişiden kişiye farklılık gösterebildiği gibi, semptomların kişiyi nasıl etkilediği de bir hayli farklı olabilmektedir.

DEHB belirtileri temel olarak iki gruba ayrılabilir. Bunlar odaklanmayla ilişkili belirtiler ve hiperaktif-dürtüsel belirtiler.

Odaklanmayla ilişkili belirtiler yaşayan çocukların kolayca dikkati dağılır, yönergeleri takip etmez veya görevleri tamamlamaz, dinlemiyor gibi gözükür, dikkatsiz hatalar yapar, günlük aktiviteleri unutur, günlük görevleri organize etmekte sorun yaşar, hareketsiz oturmayı gerektiren şeyler yapmaktan hoşlanmaz, çoğu zaman bir şeyleri kaybeder ve hayal kurmaya meyillidir.

Diğer yandan, hiperaktif-dürtüsel belirtilerin görüldüğü çocuklar ise otururken sık sık kıvranır, sabit durmakta güçlük çeker, sessizce oynamakta sorun yaşar, her zaman hareketlidir, aşırı konuşmaya meyilli olabilir, sırasını beklemekte zorlanır ve başkalarını keser.

Bazı çocuklarda ise her iki türden belirtiler de görülebilir. Çocuğunuzda bu belirtilerden bazılarının olduğunu düşünüyorsanız, Arnavutköy ve Hadımköy bölgelerine hizmet veren merkezimize danışarak, DEHB konusunda tecrübeli uzmanlarımızla görüşebilirsiniz.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Nedenleri

DEHB, beynin dikkat etme, yavaşlama ve sabırlı olma becerilerindeki farklılıklardan kaynaklanır. Bu farklılıkların neden olduğu günümüzde tam olarak bilinememektedir fakat bilimsel araştırmalar DEHB’nin kişinin genlerinden kaynaklı olduğunu göstermektedir. DEHB olan çocukların birçoğunda ailede DEHB olan başka bireyler de bulunmaktadır.

Halk arasında bulunan yanlış kanının aksine çok fazla şeker yemek ya da sosyoekonomik durumdan kaynaklı bir farklılık değildir.

Yetişkinlerde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

DEHB belirtileri erişkin bireylerde farklılaşabilir. Erişkinlerde, sıklıkla geç kalmak veya bir şeyleri unutmak, kaygı, düşük özgüven, iş hayatında sorunlar, öfke kontrolünde sorunlar, düşüncesizlik, planlı olamamak, ertelemek, çabuk sıkılmak, odaklanma sorunları, sosyal ilişkilerde sorunlar yaşamak ve ani ruh hali değişimleri DEHB belirtileri olabilmektedir.

Dikkat Eksiliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Öğrencilerin Eğitimi

DEHB olan çocuklar okula başladıktan sonra daha fazla zorlanmaya başlayabilirler. Sınıf ortamındaki kurallar ve sorumluluklar çocuklar için zorlayıcı olabildiği için genellikle DEHB bu dönemde tespit edilir.

Dersi takip etmekte ya da ödev gibi sorumluluklarını yerine getirmekte zorlanan öğrenciler baskılanmamalıdır. DEHB olan çocuklar kişisel olarak değerlendirilmeli ve bu değerlendirmeye göre özel bir program hazırlanmalıdır. Ödevler ve ders akışı da bu doğrultuda düzenlenmelidir.

Sınıf ortamı da DEHB’li öğrencilerin hareket ihtiyacını gözeterek düzenlenmelidir. Tahtada soru cevaplama etkinlikleri gibi alternatif yöntemlerle ders akışı bozulmadan çocuğun hareket ihtiyacı karşılanmalıdır.

Özel eğitim alan DEHB’li çocuklar okul hayatına ve akranlarına daha kolay uyum sağlayabilmektedir. Kişiye özel hazırlanan programlar ile çocuğunuzun odaklanma becerileri gelişmektedir. Hadımköy ve Arnavutköy bölgelerinde, uzman ekibimiz ile DEHB’li çocuklara en iyi özel eğitim hizmetini sunmaktayız.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu ile İlgili Kitaplar

DEHB ile ilgili kitaplar hem alandaki gelişmelerin diğer uzmanlar ile paylaşılması hem de ebeveynlerin bilinçlendirilmesi açısında büyük bir öneme sahiptir.

Günümüzde, DEHB’li çocukların eğitiminde uzmanlaşmak isteyenler için, eğitim yöntemlerini, doğru yaklaşım şekillerini ve birçok bilimsel araştırmayı içeren kitaplar mevcuttur.

Öte yandan, toplumun ve ebeveynlerin bilinçlenmesi, DEHB’li çocukların gelişimi ve karşılaştıkları zorlukların aşılması için göz ardı edilemez olduğundan, bu amaçla yazılan kitaplar da bulunmaktadır.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu İlaçları

DEHB tedavisinde terapi ve eğitimlerden yararlanıldığı gibi, ilaç tedavisi de uygulanabilmektedir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite için kullanılan ilaçlar merkezi sinir sistemini uyarır ve genellikle odaklanmayı kolaylaştırırlar. Bu ilaçlardan birçoğu hem yetişkinler hem de çocuklar için reçete edilebilmektedir.

Ülkemizde en sık kullanılan DEHB ilaçları Concerta ve Ritalin olsa da Adderal, Klonidin, Karbamazepin ve Pemolin gibi birçok farklı ilaç vardır.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Etkinlik Örnekleri

DEHB olan çocuklarla evde yapacağınız etkinliklerle onların gelişim sürecine olumlu katkılarda bulunabilir ve aynı zamanda çocuğunuzla kaliteli vakit geçirebilirsiniz.

Çocuğunuzun çevresine daha fazla dikkat etmesini sağlamak için evde eşya bulma oyunu oynayabilirsiniz. Sizin evin içinde bir yere sakladığınız eşyayı aramak, çocuğunuzun çevresindeki objelere daha fazla odaklanarak bakmasını sağlayacaktır. Bir resme bakıp hafızadan onu anlatmaya çalışmak gibi etkinlikler de benzer şekilde yardımcı olabilir.

Buna ek olarak, el becerileri için boyama, boncuk dizme gibi aktiviteler, masal dinleyip sorular cevaplamak gibi etkinliklerle seçenekler çeşitlendirilebilir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu ICD Kodu

ICD’nin açılımı İngilizce “International Classification of Diseases,” yani hastalıkların uluslararası sınıflandırılması anlamına gelmektedir. Her hastalığın kendine özel bir kodu vardır ve dünya genelinde uzmanlar tarafından bu kod ile tanınırlar.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun uluslararası kodu ise F90.0’dır.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Tanısı Nasıl Konur

DEHB tanısı konulurken birçok farklı faktör bir arada değerlendirilir.

Her şeyden önce, ebeveynlerin çocuklarını yakından gözlemlemesi ve herhangi bir farklılık varsa tespit etmesi gerekir.

Daha sonrasında çocukların dikkat bozukluğu ve hiperaktivite davranışlarının ne zaman başladığının ve ne yoğunlukta olduğunun takip edilmesi gerekir. Bu aşamada, çocuğun okulda ve arkadaşlarıylayken sergilediği tavırlarla ilgili öğretmenlerine danışılabilir.

Tüm bu bilgiler doğrultusunda, bir uzman tarafından psikiyatrik görüşme yapılır ve gerek görülürse DEHB tanısı konulur.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Tedavi Merkezleri

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklar, terapi ve özel eğitimler yardımıyla çevrelerine adapte olabilir ve okul hayatında akranlarından geri kalmadan akademik hayatını sürdürebilir.

Arnavutköy Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi’mizde özel eğitim alanında uzman eğitmenlerimiz ve terapistlerimiz, her çocuğu özel olarak değerlendirip, kişiye özel bir eğitim programı hazırlamaktadır. Süreç içerisinde de çocuğun gelişimi takip edilerek eğitim programında gerekli değişikler yapılarak güncel tutulmaktadır.

Çocuğunuzda DEHB belirtileri görüyorsanız merkezimize gelerek uzmanlarımıza danışabilirsiniz.