İşitme Engelliler Rehberi

İşitme Engelliler

Yazı İçeriği

İşitme engelliler, belirli bir frekans üzerindeki sesleri duymaz. Ancak bu engel oranı her bireyde farklılık gösterir.

İşitme engeli olan bireyler, belirli bir oran üzerindeki ses frekanslarını algılayamayan bu nedenle de duyma kaybı yaşayan bireylerdir. Duyma kaybı oranı her bireyde farklılık gösterir. Bu nedenle de bazı bireyler belirli bir desibeldeki sesleri duyabilirken bazı işitme engelli bireyler hiçbir sesi algılayamaz. İşitme engeli, bireylerin doğuştan sahip olduğu bir durum olabildiği gibi sonradan kazalara, travmalara ya da hastalıklara bağlı da gelişebilmektedir.

Günümüz teknolojisinin gelişmesiyle birlikte işitme engellilerin teknolojik cihazlar ile birtakım sesleri duyabilmesi mümkün hale gelmiştir. Ayrıca özel eğitim de işitme engellilerin karşılaştığı sorunları minimum seviyeye indirmek ve aynı zamanda sosyal çevreleriyle sağlıklı bir iletişim kurabilmek adına önemli bir yere sahiptir.

İşitme Engelli Ne Demek?

Çevredeki seslerin hiçbirini ya da bir kısmını duyamama durumuna “işitme engeli” adı verilmektedir. Bireyler doğuştan işitme engelli olabileceği gibi sonrasında da kaza ve hastalık gibi nedenlerden dolayı işitme kaybı yaşayabilmektedir.

İşitme kaybının belirtileri her bireyde hafif, orta ya da şiddetli olarak görülebilir. Hafif işitme kaybı olan bireyler, aşırı gürültülü ortamlarda duymakta zorlanırken orta dereceli işitme kaybı olan bireyler işitme cihazları ile çevredeki sesleri duyabilir. Eğer bireyde şiddetli işitme kaybı söz konusu ise çevrelerindeki hiçbir sesi duymazlar. Bu nedenle de şiddetli işitme kaybı olan bireyler çevreleriyle iletişimlerini işaret dili veya dudak okuma gibi yöntemlerle kurarlar.

İşitme Engelli Birisi İnsanlarla Nasıl İletişim Kurar?

İşitme engeli olan bireyler dudak okuma ve işaret dili olmak üzere iki farklı şekilde iletişim kurabilmektedir. Dudak okuma yöntemiyle iletişim kuran işitme engelliler, dil ve dudak hareketlerini görsel olarak anlamlandırırken diğer yandan yüz ve beden dilini de kullanarak konuşulanları anlamaya çalışır. Özellikle doğuştan işitme engeli olan ya da işitme yetisini yavaş yavaş kaybeden bireylerin sıklıkla kullandığı yöntemdir.

Diğer bir iletişim yöntemi olan işaret dili; el hareketleri ile harf ve kelimelerin anlatıldığı bir iletişim yöntemidir. Her ülkede kullanılan işaret dili farklılık gösterebilir. İşaret dilinde el işaretlerinin yanı sıra mimik ve beden dili de sıklıkla kullanılmaktadır. Dolayısıyla da işaret dili kendisine özgü bir dil yapısı olduğundan cümle yapısı ve ifade özellikleri de kendisine özgü olmaktadır.

İşitme Engelli Bireylerin Özellikleri

Her işitme engelli bireyin işitme kaybı oranı farklı olduğundan özelliklerinin de kendilerine özgü olduğunu söylemek mümkündür. Dolayısıyla da her engelli bireyler için ortak özellikler saymak doğru olmasa da işitme engelli bireylerin yaşadığı zorluklar genellikle benzer olmaktadır.

Öncelikle işitme engelli bireyler genellikle sözlü ifadeleri anlamakta ve sözlü şekilde ifadelerde bulunmakta zorlanırlar. Bu nedenle de hem sosyal hem duygusal iletişim yetilerini geliştirmekte ve konuşmakta zorluk yaşarlar. Tüm bunlara ek olarak ne yazık ki toplumda meydana gelen toplumsal ayrıcalık nedeni ile neredeyse tüm işitme engelliler benzer sosyal kaygılar yaşamaktadır.

İşitme Engellilerin Yaşadığı Sorunlar

İşitme engelli bireyler, neredeyse yaşamlarının her alanında birçok sorunla karşı karşıya gelirler. Sosyal hayatta, kamuya açık alanlarda ve toplumsal mekanlarda işitme engellilere uygun bir düzen kurulmaması bireylerin yaşadığı soruları çok daha arttırmaktadır.

Metro, havalimanı gibi toplu taşıma araçlarında sadece yüksek sesli duyuruların yapılması işitme engelliler için ciddi bir sorundur. Zira, hiçbir şekilde duymayan ve sadece işaret dili ya da dudak okuma ile iletişim kurabilen işitme engelliler yüksek sesli de olsa bu anonsları anlayamamaktadır.

İşitme engelliler ile iletişime giren kişilerin yavaş konuşması aynı zamanda bireyin dudak okumasını engelleyecek bir durumdur. Dolayısıyla da beraberinde iletişimsizliği getirmektedir. İşitme engeli olan bireylerle iletişim kurulurken bireylerin yaşadığı sorunlara neden olan bir diğer durum ise ortam ışığıdır. Ortam aydınlatmasının loş ışık ya da karanlık olması bireylerin işaret dilini görememesine ya da dudak okuyamamasına neden olmaktadır.

İşitme engelli bireyler de toplum içerisinde tıpkı diğer sağlıklı bireyler ile eşit haklara sahiptir. Ancak buna rağmen özellikle iş başvurusu ve mülakat gibi durumlarda işitme engeli olan bireylere uygun ortam hazırlanmadığından bireyler, iş başvurusu yaparken ya da mülakata girerken ciddi zorluklar yaşamaktadır.

Her birey gibi işitme engeli olan bireylerin de tiyatro, sinema ve benzeri gibi sanatsal faaliyetlere katılma hakkı vardır. Ancak sinema filmlerinde çoğunda alt yazı seçeneği yokken bu durum tiyatro gösterilerinde de göz ardı edildiğinden işitme engelli bireylerin sanatsal faaliyetleri de bir sorun haline gelmektedir.

İşitme Engelliler Eğitimi

İşitme engelli bireylerin eğitimi, bilimsel yaklaşımlar ile gerçekleştirildiğinde son derece etkili ve kolay olabilmektedir. Eğitimin daha anlaşılır ve daha kolay bir süreç haline getirilebilmesi için ise mutlaka dikkat edilmesi gereken püf noktaları vardır.

İşitme engelliler eğitimi sırasında dikkat edilmesi gerekenlerin başında dudak hareketleridir. Dudak hareketleri ne kadar net ve anlaşılır olursa işitme engelli bireyler de dudak okuma yöntemi ile söylenenleri aynı oranda daha net ve hızlı anlayacaktır. Özellikle işitme cihazı kullanan öğrenciler için arka plan gürültü oranı son derece önemlidir. Bu nedenle de eğitim sırasında arka plan sesinin mümkün olduğunca az olması sağlanmalıdır.

İşitme engelli eğitimi sırasında görsel materyaller son derece büyük fayda sağlamaktadır. Yazı, resim, slayt ve video gibi görseller işitme engeli olan bireylere kolaylık sağlarken eğitimin de kalıcı olmasını sağlayacaktır.

UZEM Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi, işitme engelli bireylerin karşılaştığı sorunları optimum seviyeye indirmek için alanında uzman kadrosu ve son sistem ekipmanları ile Arnavutköy ve Hadımköy bölgelerinde profesyonel özel eğitim hizmetleri sunmaktadır.

İşitme Engelli Öğrenciler

İşitme engelli öğrencilerin derslerinin verimli geçmesi için öncelikle ders ortamının en doğru şekilde hazırlanması gereklidir. Özellikle arka plan gürültüsünün azaltmak için ses yalıtımının ve anlaşılabilirliği arttırmak için ortam ışığının önemi oldukça fazladır.

İşitme engelli öğrenciler için etkinlik örnekleri pratiğe yönelik olduğundan öğrenme daha kalıcı ve bireyler tarafından daha eğlenceli olacağından drama, canlandırma ve deney gibi etkinlik örnekleri tercih edilmelidir.

İşitme Engelliler Okulu

İşitme engelliler okulu, işitme kaybı olan bireylerin özel eğitim alarak sosyal hayatlarında yaşadığı zorlukların üstesinden gelmeyi öğrenebilmeleri için hizmet veren eğitim kurumudur. İşitme engelliler okulunda işaret dilinde uzman olan, işitme engeli konusunda bilgili ve alternatif eğitim yöntemleri konusunda eğitim alarak uzmanlaşmış öğretmenler tarafından eğitim verilir.  

İşitme Engelliler için Materyal

Günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte işitme engelliler için teknolojik aletler de eğitim alanında yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Özellikle yardımcı dinleme cihazları, uyarı cihazları ve işitme cihazları engelli bireylerin hayatını kolaylaştıran icatlar haline gelmiştir.

İşitme engellikler için gerek eğitimde gerekse sosyal hayatta kullanılan materyaller, işitme kayı yaşayan bireylerin söylenenleri anlaması ve daha kolay iletişim kurabilmesi için önemli bir yere sahiptir.

İşitme Engelli Dili

Her ülkenin işitme engelli dili dolayısıyla da sembolü farklıdır. Türkiye’de ise Türk işaret dili kullanılmaktadır. İşitme engelli dili olan işaret dilinde her harfin ve kelimenin ayrı ayrı sembolü vardır. Bir işitme engelli işareti birden fazla anlama gelebilmektedir. Ancak bireyler işaret dilini öğrendikçe konuya göre doğru bir şekilde işaretleri anlamlandırmaya başlar. Bu noktada işitme engelliler için beden dili de oldukça önemlidir.

İşitme Engelliler Alfabesi

İşitme engelliler alfabesi, aynı zamanda parmak alfabesi olarak bilinir. Çünkü söz konusu alfabede tüm harfler el ve parmak hareketleri ile ifade edilir. İşitme engelliler alfabesi, sadece Türkiye’de değil tüm dünyada yaygın şekilde kullanılır. Ancak bu alfabe, ülkelere göre farklılıklar gösterebilmektedir.

İşitme Engelli Dili Öğrenme

Günümüzde teknolojinin de gelişmesiyle artık işitme engelli dili öğrenmek çok daha kolay hale gelmiştir. Öyle ki; işitme engelli dili öğrenmek isteyenler için internet ortamında ücretsiz olarak ulaşılabilecek birçok resim, video ve benzeri gibi doküman bulunmaktadır. Ayrıca günümüzde birçok kurum ve kuruluş tarafından ücretsiz olarak da işitme engelli dili kursları verilmektedir.

Farklı yöntemler ile işitme engelli dili öğrenmek kolay olsa da sürekli tekrar etmek son derece önemlidir. Zira takdir edilmediği takdirde unutulmaya yatkın bir dildir.

İşitme Engelli Raporu Nasıl Alınır?

İşitme kaybı engelli raporu, işitme kaybı olan bireylerin alabileceği bir rapor türüdür. İşitme engelli raporu, işitme engelli raporu veren hastaneler kanalıyla alınabilmektedir. Bu hastanelerde işitme engelli bireylere ilk olarak işitme testi yapılır. Test sonucuna göre bireyin işitme kaybı oranı belirlenerek rapor hazırlanır.

İşitme Engelliler Ehliyet Alabilir mi?

Psikolojik ya da fiziksel olarak herhangi bir engeli olmayan ve cihaz kullanmayan işitme engelli bireyler H sınıfı ehliyet alabilmektedir. Eğer birey işitme cihazı kullanıyor ise o halde sadece B sınıfı ehliyeti alma hakkına da sahip olmaktadır.

İşitme Engelliler ÖTV’siz Araç Alabilir mi?

İşitme engelli bireylerin ÖTV’den muaf olarak araba alabilmesi için işitme kaybı oranının %90 ve üzeri olması gereklidir. Eğer bireyin işitme kaybı oranı %90 oranının altında ise o halde ÖTV indirimi ile araç alabilmektedir.

İşitme Engelli Ehliyet

İşitme engelli bireyler, işitme kaybı dışında psikolojik ya da fiziksel engele sahip olmadığı takdirde H sınıfı ehliyet alabilmektedir. Eğer bireyde işitme cihazı var ise cihaz kullanan bireyler B sınıfı ehliyeti de alma hakkına sahiptir.

İşitme Engellilere Devlet Yardımı

İşitme engelli bireyler, devletin sunduğu yardımlardan yararlanabilmektedir. Engelli maaşı ve benzeri gibi devlet yardımlarından faydalanabilmek için bireylerin engel durumunu rapor ile belgelemiş olması ve işitme engeli oranının bu rapor dahilinde saptanmış olması gereklidir. Ayrıca bireylerin engelli maaşı gibi yardımlardan faydalanabilmesi için işitme kaybı oranının belirli bir oranın üzerinde olması şarttır.

İşitme Engelli Maaşı Ne Kadar?

İşitme kaybı en az %40 olan bireyler devletten işitme engelli maaşı alabilmektedir. Ancak işitme engelli maaşı her yıl devlet tarafından düzenlenmektedir.

İşitme Engelliler Derneği

İşitme engelliler derneği; toplumun işitme engeline karşı bilinçli olmasını sağlamak ve diğer yandan işitme engelli bireylerin ihtiyaçlarına destek olmak amacıyla kurulan kuruluştur. İşitme engeline dair farkındalığı arttırmak ve işitme engelli bireyler için eğitim daha erişebilir olmasını sağlamak derneğin birincil hedefleri arasındadır.

İşitme Engelliler Günü

23 Eylül, tüm dünya genelinde dünya işitme engelliler günü olarak kabul edilmiştir. Dolayısıyla da genellikle 23 Eylül ile başlayan hafta işitme engelliler haftası olarak kabul edilerek bu konuda farkındalık çalışmaları yapılmaktadır.

İşitme Engelliler Öğretmenliği

Türkiye’de birçok üniversite, 4 yıllık eğitim veren lisans fakültelerinde “İşitme Engelliler Öğretmenliği” eğitimi vermektedir. Bu program kapsamında işitme güçlüğünün bilincinde olan, alternatif eğitim yöntemlerini benimseyerek işitme engelli bireylere işaret dili ile iletişim becerisi kazandırmayı hedefleyen uzman öğretmenler yetiştirilmektedir.

İşitme Engelliler Spor Federasyonu

Türkiye işitme engelliler spor federasyonu; 2000 yılında işitme engelli olan bireylerin spor etkinliklerine katılımını arttırmak, bireyleri spora teşvik etmek, işitme engelli bireyler arasında uluslararası turnuvalar düzenlemek amacıyla kurulmuştur. Federasyonda masa tenisi, judo, basketbol, atletizm ve futbol başta olmak üzere birçok farklı branş bulunmaktadır.

İşitme Engelliler Atletizm

4 yıl arayla Dünya İşitme Engelliler Atletizm Dünya Şampiyonası organize edilmektedir. Türkiye’nin de temsilci gönderdiği atletizm şampiyonasında 400 metre kategorisinde milli sporcu Yasin Süzen birinci olarak altın madalya almıştır. 100 metre kategorisinde ise Aysun Akay ikincilikle gümüş madalyaya hak kazanmıştır.